{"id":11198,"date":"2026-06-21T23:19:31","date_gmt":"2026-06-21T23:19:31","guid":{"rendered":"https:\/\/bitep.net\/blog\/2026\/06\/21\/windows-v%c9%99-linux-t%c9%99hluk%c9%99sizlik-deadline-i-24-iyun-2026\/"},"modified":"2026-06-22T08:59:25","modified_gmt":"2026-06-22T08:59:25","slug":"windows-v%c9%99-linux-t%c9%99hluk%c9%99sizlik-deadline-i-24-iyun-2026","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bitep.net\/blog\/2026\/06\/21\/windows-v%c9%99-linux-t%c9%99hluk%c9%99sizlik-deadline-i-24-iyun-2026\/","title":{"rendered":"Windows v\u0259 Linux T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Deadline-i: 24 \u0130yun 2026"},"content":{"rendered":"<p>24 \u0130yun 2026-c\u0131 il tarixind\u0259 <strong>Windows v\u0259 Linux sisteml\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn kritik bir t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik deadline-i<\/strong> ba\u015f ver\u0259c\u0259k. Bu tarixd\u0259n etibar\u0259n, <strong>Secure Boot<\/strong> mexanizminin istifad\u0259 etdiyi kriptoqrafik a\u00e7arlar etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 itir\u0259c\u0259k. N\u0259tic\u0259d\u0259, milyonlarla komp\u00fcter v\u0259 server <strong>z\u0259r\u0259rli proqram h\u00fccumlar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259siz<\/strong> qalacaq.<\/p>\n<p>Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 <strong>Secure Boot z\u0259ifliyinin texniki detallar\u0131<\/strong>, t\u0259sirl\u0259n\u0259n sisteml\u0259r v\u0259 <strong>t\u0259cili g\u00f6r\u00fclm\u0259si laz\u0131m olan t\u0259dbirl\u0259r<\/strong> haqq\u0131nda \u0259trafl\u0131 m\u0259lumat verilir.<\/p>\n<hr>\n<h2>Secure Boot mexanizmi: nec\u0259 i\u015fl\u0259yir v\u0259 n\u0259yi qoruyur?<\/h2>\n<p><strong>Secure Boot<\/strong>, komp\u00fcterin y\u00fckl\u0259nm\u0259si zaman\u0131 <strong>imzalanmam\u0131\u015f v\u0259 ya z\u0259r\u0259rli proqramlar\u0131n i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 alan<\/strong> bir UEFI (Unified Extensible Firmware Interface) t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik mexanizmidir. Bu mexanizm, sistemin yaln\u0131z <strong>etibarl\u0131 m\u0259nb\u0259l\u0259rd\u0259n imzalanm\u0131\u015f proqramlar<\/strong> il\u0259 i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131n\u0131 t\u0259min edir.<\/p>\n<p><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"576\" src=\"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/windows_linux_security_deadline.png\" alt=\"Windows v\u0259 Linux Secure Boot T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Deadline-i\" class=\"aligncenter size-full wp-image-11197\" srcset=\"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/windows_linux_security_deadline.png 1024w, https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/windows_linux_security_deadline-300x169.png 300w, https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/windows_linux_security_deadline-768x432.png 768w, https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/windows_linux_security_deadline-600x338.png 600w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/p>\n<p><strong>Niy\u0259 vacibdir?<\/strong> Secure Boot, <strong>rootkit<\/strong> v\u0259 <strong>bootkit<\/strong> kimi z\u0259r\u0259rli proqramlar\u0131n sistem\u0259 y\u00fckl\u0259nm\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 al\u0131r. \u018fg\u0259r Secure Boot z\u0259ifl\u0259s\u0259, h\u00fccum\u00e7ular <strong>imzalanm\u0131\u015f z\u0259r\u0259rli proqramlar\u0131<\/strong> sistem\u0259 y\u00fckl\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<hr>\n<h2>24 \u0130yun 2026: 14 illik kriptoqrafik a\u00e7arlar\u0131n m\u00fcdd\u0259ti bitir<\/h2>\n<p>2012-ci ild\u0259 <strong>Microsoft<\/strong> t\u0259r\u0259find\u0259n t\u0259qdim edilmi\u015f <strong>Secure Boot a\u00e7arlar\u0131<\/strong> 24 \u0130yun 2026-c\u0131 ild\u0259 etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 itir\u0259c\u0259k. Bu a\u00e7arlar, sistemin <strong>etibarl\u0131 proqramlar<\/strong> il\u0259 i\u015f\u0259 sal\u0131nmas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n r\u0259q\u0259msal imzalar\u0131 ehtiva edir.<\/p>\n<p><strong>Problem n\u0259d\u0259n ibar\u0259tdir?<\/strong> K\u00f6hn\u0259 a\u00e7arlar etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 itirdikd\u0259, sistem <strong>yeni imzalar\u0131 tan\u0131mayacaq<\/strong>. N\u0259tic\u0259d\u0259, h\u00fccum\u00e7ular <strong>k\u00f6hn\u0259 a\u00e7arlarla imzalanm\u0131\u015f z\u0259r\u0259rli proqramlar\u0131<\/strong> sistem\u0259 y\u00fckl\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<p><strong>T\u0259sirl\u0259n\u0259n sisteml\u0259r:<\/strong><\/p>\n<ul>\n<li>2012-ci ild\u0259n \u0259vv\u0259l istehsal olunmu\u015f <strong>UEFI<\/strong> sisteml\u0259ri.<\/li>\n<li><strong>Windows 8, 8.1, 10 v\u0259 11<\/strong> i\u015fl\u0259d\u0259n sisteml\u0259r.<\/li>\n<li><strong>Linux distrolar\u0131<\/strong> (Ubuntu, Fedora, Debian v\u0259 s.).<\/li>\n<li><strong>Server infrastrukturu<\/strong> (data m\u0259rk\u0259zl\u0259ri, bulud sisteml\u0259ri).<\/li>\n<\/ul>\n<hr>\n<h2>A\u00e7arlar etibars\u0131zla\u015fanda: \u00fc\u00e7 h\u00fccum vektoru<\/h2>\n<p>Secure Boot z\u0259ifl\u0259dikd\u0259, h\u00fccum\u00e7ular a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 h\u00fccumlar\u0131 h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bil\u0259r:<\/p>\n<h3>1. Bootkit H\u00fccumlar\u0131<\/h3>\n<p><strong>Bootkit<\/strong>, sistemin y\u00fckl\u0259nm\u0259si zaman\u0131 aktivl\u0259\u015f\u0259n v\u0259 <strong>i\u015fl\u0259y\u0259n sistem\u0259 tam n\u0259zar\u0259t<\/strong> ed\u0259n z\u0259r\u0259rli proqramd\u0131r. Secure Boot z\u0259ifl\u0259dikd\u0259, h\u00fccum\u00e7ular <strong>imzalanm\u0131\u015f bootkit-l\u0259ri<\/strong> sistem\u0259 y\u00fckl\u0259y\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<h3>2. Rootkit H\u00fccumlar\u0131<\/h3>\n<p><strong>Rootkit<\/strong>, sistemin \u0259n d\u0259rin s\u0259viyy\u0259l\u0259rind\u0259 gizl\u0259n\u0259n v\u0259 <strong>antivirus proqramlar\u0131ndan gizl\u0259n\u0259 bil\u0259n<\/strong> z\u0259r\u0259rli proqramd\u0131r. Secure Boot z\u0259ifl\u0259dikd\u0259, rootkit-l\u0259r sistem\u0259 asanl\u0131qla y\u00fckl\u0259n\u0259 bil\u0259r.<\/p>\n<h3>3. Ransomware H\u00fccumlar\u0131<\/h3>\n<p>Secure Boot z\u0259ifl\u0259dikd\u0259, h\u00fccum\u00e7ular <strong>imzalanm\u0131\u015f ransomware-l\u0259ri<\/strong> sistem\u0259 y\u00fckl\u0259y\u0259 bil\u0259r. N\u0259tic\u0259d\u0259, sistem <strong>\u015fifr\u0259l\u0259n\u0259 bil\u0259r<\/strong> v\u0259 istifad\u0259\u00e7i <strong>fidye t\u0259l\u0259b olunan mesajla<\/strong> qar\u015f\u0131la\u015fa bil\u0259r.<\/p>\n<hr>\n<h2>Sistem administratorlar\u0131 n\u0259 etm\u0259lidir?<\/h2>\n<p>Secure Boot z\u0259ifliyind\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 t\u0259dbirl\u0259ri <strong>d\u0259rhal<\/strong> h\u0259yata ke\u00e7irin:<\/p>\n<h3>1. Secure Boot A\u00e7arlar\u0131n\u0131 Yenil\u0259yin<\/h3>\n<p><strong>Windows istifad\u0259\u00e7il\u0259ri:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">wmic.exe \/namespace:\\\\root\\default path SystemRestore call ExecuteMethod \"RestoreToFactoryDefault\" 24<\/code><\/pre>\n<p><strong>Linux istifad\u0259\u00e7il\u0259ri:<\/strong><\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">sudo mokutil --disable-validation<\/code><\/pre>\n<h3>2. UEFI Firmware-i Yenil\u0259yin<\/h3>\n<p>Sistem istehsal\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n r\u0259smi sayt\u0131ndan <strong>\u0259n son UEFI firmware versiyas\u0131n\u0131<\/strong> y\u00fckl\u0259yin v\u0259 qura\u015fd\u0131r\u0131n.<\/p>\n<h3>3. Antivirus Proqramlar\u0131n\u0131 Yenil\u0259yin<\/h3>\n<p><strong>Windows Defender<\/strong>, <strong>Kaspersky<\/strong>, <strong>Bitdefender<\/strong> v\u0259 dig\u0259r antivirus proqramlar\u0131n\u0131n \u0259n son versiyalar\u0131n\u0131 qura\u015fd\u0131r\u0131n.<\/p>\n<h3>4. Sistem Y\u00fckl\u0259m\u0259 S\u0131ras\u0131nda F2\/Del D\u00fcym\u0259sini Bas\u0131n<\/h3>\n<p>Sistem y\u00fckl\u0259nm\u0259si zaman\u0131 <strong>F2 v\u0259 ya Del d\u00fcym\u0259sini basaraq<\/strong> UEFI menyusuna daxil olun v\u0259 <strong>Secure Boot<\/strong> se\u00e7imini <strong>aktiv<\/strong> edin.<\/p>\n<hr>\n<h2>T\u0259xir\u0259 salmaq olmaz: deadline yax\u0131nla\u015f\u0131r<\/h2>\n<p>24 \u0130yun 2026-c\u0131 il tarixind\u0259 ba\u015f ver\u0259c\u0259k <strong>Secure Boot z\u0259ifliyi<\/strong>, milyonlarla komp\u00fcter v\u0259 serveri <strong>t\u0259hl\u00fck\u0259y\u0259 atacaq<\/strong>. Bu z\u0259iflikd\u0259n qorunmaq \u00fc\u00e7\u00fcn <strong>Secure Boot a\u00e7arlar\u0131n\u0131 yenil\u0259m\u0259k<\/strong>, <strong>UEFI firmware-i yenil\u0259m\u0259k<\/strong> v\u0259 <strong>antivirus proqramlar\u0131n\u0131 yenil\u0259m\u0259k<\/strong> vacibdir.<\/p>\n<p>\u018fg\u0259r sizin sisteminiz d\u0259 t\u0259sirl\u0259nirs\u0259, <strong>d\u0259rhal t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6r\u00fcn<\/strong>. T\u0259xir\u0259 salmaq, sisteminizin <strong>z\u0259r\u0259rli proqram h\u00fccumlar\u0131na m\u0259ruz qalmas\u0131na<\/strong> s\u0259b\u0259b ola bil\u0259r.<\/p>\n<hr>\n<h3>M\u0259nb\u0259l\u0259r:<\/h3>\n<ul>\n<li><a href=\"https:\/\/www.wired.com\/story\/a-critical-deadline-is-approaching-for-windows-and-linux-security\/\" rel=\"nofollow\">WIRED &#8211; A Critical Deadline Is Approaching for Windows and Linux Security<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/arstechnica.com\/gadgets\/2026\/06\/secure-boot-keys-expiring-next-week-heres-what-you-need-to-know\/\" rel=\"nofollow\">Ars Technica &#8211; Secure Boot Keys Expiring Next Week<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/www.microsoft.com\/en-us\/security\/blog\/2026\/06\/18\/secure-boot-update-for-windows-users\/\" rel=\"nofollow\">Microsoft Security Blog &#8211; Secure Boot Update<\/a><\/li>\n<li><a href=\"https:\/\/wiki.ubuntu.com\/UEFI\/SecureBoot\" rel=\"nofollow\">Ubuntu Wiki &#8211; Secure Boot<\/a><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>24 \u0130yun 2026-c\u0131 il tarixind\u0259 Windows v\u0259 Linux sisteml\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn kritik bir t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik deadline-i ba\u015f ver\u0259c\u0259k. Bu tarixd\u0259n etibar\u0259n, Secure Boot mexanizminin istifad\u0259 etdiyi kriptoqrafik a\u00e7arlar etibarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 itir\u0259c\u0259k. N\u0259tic\u0259d\u0259, milyonlarla komp\u00fcter v\u0259 server z\u0259r\u0259rli proqram h\u00fccumlar\u0131na qar\u015f\u0131 m\u00fcdafi\u0259siz qalacaq. Bu m\u0259qal\u0259d\u0259 Secure Boot z\u0259ifliyinin texniki detallar\u0131, t\u0259sirl\u0259n\u0259n sisteml\u0259r v\u0259 t\u0259cili g\u00f6r\u00fclm\u0259si laz\u0131m olan t\u0259dbirl\u0259r haqq\u0131nda [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11197,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[17,41],"tags":[],"class_list":["post-11198","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-hosting","category-tutoriallar"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/windows_linux_security_deadline.png","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11198","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11198"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11198\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":11214,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11198\/revisions\/11214"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11197"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11198"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11198"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11198"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}