{"id":11263,"date":"2026-10-04T00:08:56","date_gmt":"2026-10-04T00:08:56","guid":{"rendered":"https:\/\/bitep.net\/blog\/2026\/10\/04\/mi5-%c3%a7in-d%c3%b6vl%c9%99t-t%c9%99hl%c3%bck%c9%99sizliyi-nazirliyi-britaniya-il%c9%99-%c9%99laq%c9%99li-100-d%c9%99n-%c3%a7ox-alimin\/"},"modified":"2026-10-04T00:08:56","modified_gmt":"2026-10-04T00:08:56","slug":"mi5-%c3%a7in-d%c3%b6vl%c9%99t-t%c9%99hl%c3%bck%c9%99sizliyi-nazirliyi-britaniya-il%c9%99-%c9%99laq%c9%99li-100-d%c9%99n-%c3%a7ox-alimin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bitep.net\/blog\/2026\/10\/04\/mi5-%c3%a7in-d%c3%b6vl%c9%99t-t%c9%99hl%c3%bck%c9%99sizliyi-nazirliyi-britaniya-il%c9%99-%c9%99laq%c9%99li-100-d%c9%99n-%c3%a7ox-alimin\/","title":{"rendered":"MI5: \u00c7in D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Nazirliyi Britaniya il\u0259 \u0259laq\u0259li 100-d\u0259n \u00e7ox alimin c\u0259lb olundu\u011fu elmi t\u0259dqiqatlar\u0131 maliyy\u0259l\u0259\u015fdirib"},"content":{"rendered":"<h2>Hadis\u0259nin X\u00fclas\u0259si v\u0259 MI5-in R\u0259smi K\u0259\u015ffiyyat X\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131<\/h2>\n<p>B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n Daxili T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259ti (MI5) \u00f6lk\u0259nin elmi v\u0259 akademik dair\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f geni\u015fmiqyasl\u0131 xarici k\u0259\u015ffiyyat \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131 if\u015fa ed\u0259r\u0259k nadir hallarda t\u0259tbiq edil\u0259n &#8220;Security Service Espionage Alert&#8221; (T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259tinin Casusluq X\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131) adl\u0131 r\u0259smi bildiri\u015f yay\u0131mlay\u0131b. K\u0259\u015ffiyyat orqan\u0131n\u0131n hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, Birl\u0259\u015fmi\u015f Krall\u0131qla \u0259laq\u0259si olan 100-d\u0259n \u00e7ox akademik, alim v\u0259 elmi-t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 f\u0259rqind\u0259 olmadan v\u0259 ya bil\u0259r\u0259kd\u0259n \u00c7in D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Nazirliyinin (MSS) strateji kiber-k\u0259\u015ffiyyat v\u0259 h\u00fccum imkanlar\u0131n\u0131 g\u00fccl\u0259ndir\u0259n layih\u0259l\u0259rd\u0259 i\u015ftirak edib.<\/p>\n<p>Bu x\u0259b\u0259rdarl\u0131q Q\u0259rb elmi m\u00fchitinin a\u00e7\u0131q t\u0259dqiqat ekosistemind\u0259n sui-istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k strateji v\u0259 ikili t\u0259yinatl\u0131 (dual-use) texnologiyalar\u0131n \u0259ld\u0259 edilm\u0259sin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f d\u00f6vl\u0259t s\u0259viyy\u0259li f\u0259aliyy\u0259tl\u0259rin miqyas\u0131n\u0131 g\u00f6st\u0259rir. MI5 vur\u011fulay\u0131r ki, xarici k\u0259\u015ffiyyat xidm\u0259tl\u0259ri birba\u015fa deyil, m\u00fclki t\u0259dqiqat institutlar\u0131 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc alt\u0131nda f\u0259aliyy\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n qondarma strukturlar vasit\u0259sil\u0259 Q\u0259rbin qabaqc\u0131l texnoloji bazas\u0131n\u0131 h\u0259d\u0259f al\u0131r.<\/p>\n<h2>CGTRI: \u00c7in D\u00f6vl\u0259t T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi Nazirliyinin (MSS) K\u00f6lg\u0259 \u015e\u0259b\u0259k\u0259si<\/h2>\n<p>K\u0259\u015ffiyyat m\u0259lumatlar\u0131na g\u00f6r\u0259, t\u0259dqiqatlar\u0131n \u0259laq\u0259l\u0259ndirilm\u0259si v\u0259 maliyy\u0259l\u0259\u015fdirilm\u0259si &#8220;\u00c7in \u00dcmumi Texnologiya T\u0259dqiqat \u0130nstitutu&#8221; (CGTRI &#8211; China General Technology Research Institute \/ CAGT) adl\u0131 t\u0259\u015fkilat \u00fcz\u0259rind\u0259n h\u0259yata ke\u00e7irilib. Zahir\u0259n legitim m\u00fclki texnologiya m\u0259rk\u0259zi kimi t\u0259qdim edil\u0259n bu qurum, \u0259slind\u0259 \u00c7in MSS-in n\u0259zar\u0259tind\u0259 olan v\u0259 kiber-casusluq potensial\u0131n\u0131 inki\u015faf etdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn formala\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir &#8220;\u00f6n c\u0259bh\u0259&#8221; (front organization) v\u0259 ya \u00f6rt\u00fck strukturudur.<\/p>\n<p>&#8220;UK-China Transparency&#8221; (UKCT) analitik m\u0259rk\u0259zinin apard\u0131\u011f\u0131 m\u00fcst\u0259qil ara\u015fd\u0131rmalar CGTRI-nin birba\u015fa MSS t\u0259r\u0259find\u0259n idar\u0259 olunan \u00c7in Beyn\u0259lxalq \u018flaq\u0259l\u0259r Universiteti (UIR &#8211; University of International Relations) il\u0259 s\u0131x kadr, infrastruktur v\u0259 idar\u0259etm\u0259 inteqrasiyas\u0131na malik oldu\u011funu t\u0259sdiql\u0259yir. UIR \u0259n\u0259n\u0259vi olaraq \u00c7in k\u0259\u015ffiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn analitikl\u0259r, kriptoqraflar v\u0259 kiber\u0259m\u0259liyyat\u00e7\u0131lar haz\u0131rlayan \u0259sas m\u0259rk\u0259zl\u0259rd\u0259n biridir. CGTRI m\u0259hz bu bazadan istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k xarici universitetl\u0259rl\u0259 qrant m\u00fcqavil\u0259l\u0259ri imzalay\u0131r, birg\u0259 laboratoriyalar t\u0259sis edir v\u0259 qabaqc\u0131l intellektual m\u00fclkiyy\u0259ti MSS-in maraqlar\u0131na uy\u011fun \u015f\u0259kild\u0259 toplay\u0131r.<\/p>\n<h2>H\u0259d\u0259f Al\u0131nan Texnologiyalar: S\u00fcni \u0130ntellekt, Kiber M\u00fcdafi\u0259 v\u0259 Steqanoqrafiya<\/h2>\n<p>Maliyy\u0259l\u0259\u015fdiril\u0259n t\u0259dqiqat proqramlar\u0131n\u0131n analizi g\u00f6st\u0259rir ki, MSS t\u0259sad\u00fcfi elmi i\u015fl\u0259rl\u0259 deyil, birba\u015fa kiber-\u0259m\u0259liyyatlar, siqnal k\u0259\u015ffiyyat\u0131 (SIGINT) v\u0259 asimmetrik kiber-m\u00fcharib\u0259 ssenaril\u0259rind\u0259 t\u0259tbiq oluna bil\u0259c\u0259k istiqam\u0259tl\u0259rl\u0259 maraqlan\u0131b. \u018fsas h\u0259d\u0259f sah\u0259l\u0259ri bunlard\u0131r:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>S\u00fcni \u0130ntellekt v\u0259 Ma\u015f\u0131n \u00d6yr\u0259nm\u0259si:<\/strong> K\u00fctl\u0259vi m\u0259lumat bazalar\u0131n\u0131n (Big Data) avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f analizi, k\u0259\u015ffiyyat h\u0259d\u0259fl\u0259rinin m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilm\u0259si v\u0259 z\u0259r\u0259rverici proqram t\u0259minatlar\u0131n\u0131n (malware) a\u015fkarlanmadan yay\u0131nma mexanizml\u0259rinin optimalla\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131.<\/li>\n<li><strong>Qabaqc\u0131l Kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik v\u0259 Z\u0259iflikl\u0259rin T\u0259dqiqi:<\/strong> M\u00fcdafi\u0259 sisteml\u0259rinin memarl\u0131\u011f\u0131, s\u0131f\u0131r g\u00fcn (zero-day) bo\u015fluqlar\u0131n\u0131n a\u015fkarlanmas\u0131 metodologiyalar\u0131 v\u0259 kritik infrastrukturun m\u00fchafiz\u0259 protokollar\u0131.<\/li>\n<li><strong>Gizli Rabit\u0259 Sisteml\u0259ri (Covert Communications):<\/strong> \u018fl\u0259 ke\u00e7irilm\u0259si v\u0259 bloklanmas\u0131 \u00e7\u0259tin olan qapal\u0131 rabit\u0259 kanallar\u0131n\u0131n, el\u0259c\u0259 d\u0259 z\u0259r\u0259rverici proqramlar\u0131n idar\u0259etm\u0259 (C2 &#8211; Command and Control) infrastrukturunun gizl\u0259dilm\u0259si mexanizml\u0259rinin t\u0259kmill\u0259\u015fdirilm\u0259si.<\/li>\n<li><strong>R\u0259q\u0259msal Steqanoqrafiya (Steganography):<\/strong> M\u0259lumatlar\u0131n \u015f\u0259b\u0259k\u0259 daxilind\u0259 a\u015fkarlanmadan \u00f6t\u00fcr\u00fclm\u0259si \u00fc\u00e7\u00fcn qrafik, audio v\u0259 ya dig\u0259r standart fayl formatlar\u0131n\u0131n daxilin\u0259 gizl\u0259dilm\u0259si metodlar\u0131. Bu sah\u0259d\u0259ki qabaqc\u0131l elmi nailiyy\u0259tl\u0259r kiber-casusluq \u0259m\u0259liyyatlar\u0131nda m\u0259lumatlar\u0131n s\u0131zd\u0131r\u0131lmas\u0131 (exfiltration) m\u0259rh\u0259l\u0259sind\u0259 m\u00fcdafi\u0259 al\u0259tl\u0259rini (DLP, IDS\/IPS) tamamil\u0259 s\u0131radan \u00e7\u0131xara bil\u0259r.<\/li>\n<\/ul>\n<h2>Akademik Sektor \u00dc\u00e7\u00fcn T\u0259hl\u00fck\u0259l\u0259r v\u0259 Milli T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Akt\u0131 2023<\/h2>\n<p>MI5 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n b\u00fct\u00fcn ali t\u0259hsil v\u0259 elmi-t\u0259dqiqat m\u00fc\u0259ssis\u0259l\u0259rin\u0259 x\u0259b\u0259rdarl\u0131q ed\u0259r\u0259k CGTRI v\u0259 onunla \u0259laq\u0259li h\u0259r hans\u0131 t\u0259\u015fkilatla olan layih\u0259l\u0259rin d\u0259rhal dondurulmas\u0131n\u0131, qrant m\u0259nb\u0259l\u0259rinin is\u0259 d\u0259rind\u0259n audit edilm\u0259sini t\u0259l\u0259b edib. T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik orqan\u0131 akademik s\u0259rb\u0259stliyin milli t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik prinsipl\u0259rini arxa plana ata bilm\u0259y\u0259c\u0259yini qeyd edib.<\/p>\n<p>X\u0259b\u0259rdarl\u0131qda x\u00fcsusi vur\u011fulan\u0131b ki, f\u0259aliyy\u0259tini dayand\u0131rmayan, MSS il\u0259 \u0259laq\u0259si olan qurumlarla texnologiya transferini davam etdir\u0259n t\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar v\u0259 universitetl\u0259r <em>&#8220;National Security Act 2023&#8221;<\/em> (Milli T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Akt\u0131 2023) qanunvericiliyi \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sind\u0259 cinay\u0259t m\u0259suliyy\u0259ti da\u015f\u0131y\u0131rlar. Bu akt xarici k\u0259\u015ffiyyat xidm\u0259tin\u0259 birba\u015fa v\u0259 ya dolay\u0131s\u0131 il\u0259 maddi, texniki, elmi yard\u0131m g\u00f6st\u0259rm\u0259yi a\u011f\u0131r cinay\u0259t hesab edir v\u0259 uzunm\u00fcdd\u0259tli h\u0259bs c\u0259zalar\u0131n\u0131 n\u0259z\u0259rd\u0259 tutur.<\/p>\n<p>\u00c7inin Londondak\u0131 s\u0259firliyi is\u0259 ir\u0259li s\u00fcr\u00fcl\u0259n faktlar\u0131 r\u0259dd ed\u0259r\u0259k ittihamlar\u0131n siyasi xarakter da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 v\u0259 iki \u00f6lk\u0259 aras\u0131ndak\u0131 normal elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131 z\u0259d\u0259l\u0259m\u0259k m\u0259qs\u0259di g\u00fcdd\u00fcy\u00fcn\u00fc iddia edib.<\/p>\n<h2>Qlobal Kiber-Casusluq Riskl\u0259ri v\u0259 Universitetl\u0259r \u00dc\u00e7\u00fcn T\u00f6vsiy\u0259l\u0259r<\/h2>\n<p>Akademik casusluq \u0259n\u0259n\u0259vi kiberm\u00fcdafi\u0259 perimetrl\u0259rind\u0259n yan ke\u00e7\u0259n m\u00fcr\u0259kk\u0259b h\u00fccum vektorudur. Kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizlik analitikl\u0259ri bildirir ki, APT (Advanced Persistent Threat) qrupla\u015fmalar\u0131n\u0131n z\u0259r\u0259rverici kod yazmaq \u0259v\u0259zin\u0259, birba\u015fa texnologiyan\u0131n m\u0259nb\u0259yini &#8211; universiteti maliyy\u0259l\u0259\u015fdir\u0259r\u0259k alqoritml\u0259ri \u0259ld\u0259 etm\u0259si d\u00f6vl\u0259t k\u0259\u015ffiyyat\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn daha t\u0259hl\u00fck\u0259siz v\u0259 effektiv metoddur.<\/p>\n<h3>M\u00fcdafi\u0259 v\u0259 \u018fks-K\u0259\u015ffiyyat \u00dczr\u0259 Strateji Add\u0131mlar<\/h3>\n<ul>\n<li><strong>H\u0259rt\u0259r\u0259fli T\u0259dqiqat Auditi (Due Diligence):<\/strong> Xarici fondlardan, x\u00fcsus\u0259n d\u0259 avtoritar rejiml\u0259rl\u0259 \u0259laq\u0259li t\u0259\u015fkilatlardan g\u0259l\u0259n qrantlar yaln\u0131z elmi d\u0259y\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 deyil, son benefisiarlar\u0131n h\u0259rbi v\u0259 ya k\u0259\u015ffiyyat ba\u011flar\u0131na g\u00f6r\u0259 yoxlan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong>\u0130kili T\u0259yinatl\u0131 Layih\u0259l\u0259rin \u0130zolasiyas\u0131:<\/strong> AI, kriptoqrafiya v\u0259 steqanoqrafiya kimi h\u0259ssas layih\u0259l\u0259rd\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan komandalar\u0131n daxili \u015f\u0259b\u0259k\u0259l\u0259ri seqmentl\u0259\u015fdirilm\u0259li, kod bazas\u0131 v\u0259 m\u0259lumat anbarlar\u0131 ciddi Giri\u015f N\u0259zar\u0259ti (Access Control) v\u0259 DLP h\u0259ll\u0259ri il\u0259 qorunmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong>T\u0259dqiqat\u00e7\u0131lar\u0131n Maarifl\u0259ndirilm\u0259si:<\/strong> Aliml\u0259r &#8220;talent programs&#8221; (istedad proqramlar\u0131), y\u00fcks\u0259k qonorarl\u0131 konsultasiya t\u0259klifl\u0259ri v\u0259 qondarma konfrans d\u0259v\u0259tl\u0259ri arxas\u0131nda dayanan sosial m\u00fch\u0259ndislik v\u0259 k\u0259\u015ffiyyat c\u0259lb etm\u0259 (recruitment) \u00fcsullar\u0131 bar\u0259d\u0259 t\u0259limatland\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Beyn\u0259lxalq H\u0259mkarlarla M\u0259lumat M\u00fcbadil\u0259si:<\/strong> Q\u0259rb v\u0259 t\u0259r\u0259fda\u015f \u00f6lk\u0259l\u0259rin t\u0259hsil nazirlikl\u0259ri k\u0259\u015ffiyyat xidm\u0259tl\u0259ri il\u0259 koordinasiyal\u0131 \u015f\u0259kild\u0259 \u015f\u00fcbh\u0259li elmi m\u0259rk\u0259zl\u0259rin vahid qara siyah\u0131s\u0131n\u0131 (blacklist) formala\u015fd\u0131rmal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Hadis\u0259nin X\u00fclas\u0259si v\u0259 MI5-in R\u0259smi K\u0259\u015ffiyyat X\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131 B\u00f6y\u00fck Britaniyan\u0131n Daxili T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259ti (MI5) \u00f6lk\u0259nin elmi v\u0259 akademik dair\u0259l\u0259rin\u0259 y\u00f6n\u0259lmi\u015f geni\u015fmiqyasl\u0131 xarici k\u0259\u015ffiyyat \u0259m\u0259liyyat\u0131n\u0131 if\u015fa ed\u0259r\u0259k nadir hallarda t\u0259tbiq edil\u0259n &#8220;Security Service Espionage Alert&#8221; (T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik Xidm\u0259tinin Casusluq X\u0259b\u0259rdarl\u0131\u011f\u0131) adl\u0131 r\u0259smi bildiri\u015f yay\u0131mlay\u0131b. K\u0259\u015ffiyyat orqan\u0131n\u0131n hesabat\u0131na \u0259sas\u0259n, Birl\u0259\u015fmi\u015f Krall\u0131qla \u0259laq\u0259si olan 100-d\u0259n \u00e7ox akademik, alim v\u0259 elmi-t\u0259dqiqat\u00e7\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11262,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-11263","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/mi5-china-mss-research-1791072530563.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11263","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11263"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11263\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11262"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11263"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11263"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11263"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}