{"id":11300,"date":"2026-10-04T00:18:34","date_gmt":"2026-10-04T00:18:34","guid":{"rendered":"https:\/\/bitep.net\/blog\/2026\/10\/04\/maliyy%c9%99-xidm%c9%99tl%c9%99ri-%c5%9firk%c9%99tl%c9%99ri-proqram-t%c9%99minat%c4%b1n%c4%b1n-t%c9%99chizat-z%c9%99ncirini-nec%c9%99-m%c3%bcasir\/"},"modified":"2026-10-04T00:18:34","modified_gmt":"2026-10-04T00:18:34","slug":"maliyy%c9%99-xidm%c9%99tl%c9%99ri-%c5%9firk%c9%99tl%c9%99ri-proqram-t%c9%99minat%c4%b1n%c4%b1n-t%c9%99chizat-z%c9%99ncirini-nec%c9%99-m%c3%bcasir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bitep.net\/blog\/2026\/10\/04\/maliyy%c9%99-xidm%c9%99tl%c9%99ri-%c5%9firk%c9%99tl%c9%99ri-proqram-t%c9%99minat%c4%b1n%c4%b1n-t%c9%99chizat-z%c9%99ncirini-nec%c9%99-m%c3%bcasir\/","title":{"rendered":"Maliyy\u0259 xidm\u0259tl\u0259ri \u015firk\u0259tl\u0259ri proqram t\u0259minat\u0131n\u0131n t\u0259chizat z\u0259ncirini nec\u0259 m\u00fcasirl\u0259\u015fdir\u0259 bil\u0259r?"},"content":{"rendered":"<h2>Maliyy\u0259 Sektorunda Kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin Yeni Reall\u0131\u011f\u0131: Paradigma D\u0259yi\u015fikliyi<\/h2>\n<p>Banklar, s\u0131\u011forta t\u0259\u015fkilatlar\u0131 v\u0259 qlobal aktiv idar\u0259etm\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259ri onillikl\u0259r boyu formala\u015fm\u0131\u015f m\u00fcr\u0259kk\u0259b, k\u00f6hn\u0259lmi\u015f (legacy) arxitekturaya arxalan\u0131rlar. Bu arxitekturalar fasil\u0259siz \u0259m\u0259liyyat t\u0259l\u0259bl\u0259ri (high availability) v\u0259 s\u0259rt t\u0259nziml\u0259m\u0259 qaydalar\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n daimi &#8220;yamaq gecikm\u0259si&#8221; (patch backlog) sindromundan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. \u0130ll\u0259rdir ki, sisteml\u0259rd\u0259ki minl\u0259rl\u0259 CVE (Common Vulnerabilities and Exposures) qeydiyyat\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik komandalar\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n &#8220;yatm\u0131\u015f risk&#8221; kimi q\u0259bul edilirdi. \u00c7\u00fcnki m\u00f6vcud z\u0259ifliyin aktiv koda, y\u0259ni i\u015fl\u0259k istismara (exploit) \u00e7evrilm\u0259si y\u00fcks\u0259k s\u0259viyy\u0259li insan m\u00fct\u0259x\u0259ssisind\u0259n d\u0259rin bilik, b\u00f6y\u00fck maliyy\u0259 v\u0259 h\u0259ft\u0259l\u0259rl\u0259 vaxt t\u0259l\u0259b edirdi.<\/p>\n<p>Lakin s\u00fcni intellektin (AI) inki\u015faf\u0131 v\u0259 x\u00fcsusil\u0259 &#8220;Mythos&#8221; tipli qabaqc\u0131l (frontier) modell\u0259rin meydana \u00e7\u0131xmas\u0131 bu asimmetriyan\u0131 darmada\u011f\u0131n etdi. \u0130ndi h\u0259min z\u0259iflikl\u0259r insan m\u00fcdaxil\u0259si olmadan, saniy\u0259l\u0259r \u0259rzind\u0259 skan edilir, t\u0259hlil olunur v\u0259 h\u00fccum z\u0259ncirl\u0259rin\u0259 inteqrasiya edilir. Tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 olaraq maliyy\u0259 sektorunda h\u0259yata ke\u00e7iril\u0259n kiberh\u00fccumlarda <strong>proqram t\u0259minat\u0131 z\u0259iflikl\u0259rinin istismar\u0131 (vulnerability exploitation)<\/strong> fi\u015finq (phishing) h\u00fccumlar\u0131n\u0131 gerid\u0259 qoyaraq <strong>bir n\u00f6mr\u0259li ilkin giri\u015f vektoruna (initial access vector)<\/strong> \u00e7evrilib.<\/p>\n<h2>&#8220;Yatm\u0131\u015f&#8221; CVE-l\u0259rin Oyan\u0131\u015f\u0131: Generativ AI v\u0259 Avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u0130stismar<\/h2>\n<p>Klassik t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik yana\u015fmas\u0131nda risk skoru (CVSS) t\u0259kc\u0259 z\u0259ifliyin strukturuna deyil, h\u0259m d\u0259 onun real m\u00fchitd\u0259 istismar edil\u0259 bilm\u0259 ehtimal\u0131na (Exploit Prediction Scoring System &#8211; EPSS) \u0259saslan\u0131rd\u0131. T\u0259cav\u00fczkarlar\u0131n resurs \u00e7at\u0131\u015fmazl\u0131\u011f\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n bir \u00e7ox z\u0259iflikl\u0259r prioritetl\u0259\u015fdirilmirdi. M\u00fcasir s\u00fcni intellekt modell\u0259ri is\u0259 a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 \u0259sas amill\u0259ri tamamil\u0259 d\u0259yi\u015fdi:<\/p>\n<ul>\n<li><strong>M\u0259nb\u0259 kodunun d\u0259rhal t\u0259hlili:<\/strong> Frontier modell\u0259r a\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259li v\u0259 ya dekompilyasiya edilmi\u015f kod bazalar\u0131n\u0131 (AST s\u0259viyy\u0259sind\u0259) oxuyaraq insan g\u00f6z\u00fcn\u00fcn h\u0259ft\u0259l\u0259rl\u0259 g\u00f6r\u0259 bilm\u0259diyi yadda\u015f s\u0131zmalar\u0131n\u0131, yar\u0131\u015f v\u0259ziyy\u0259tl\u0259rini (race conditions) v\u0259 m\u0259ntiqi bo\u015fluqlar\u0131 d\u0259qiq\u0259l\u0259r \u0259rzind\u0259 a\u015fkar edir.<\/li>\n<li><strong>S\u00fcr\u0259tli istismar m\u00fch\u0259ndisliyi:<\/strong> Z\u0259iflik a\u015fkar edildikd\u0259n sonra AI modeli onun \u00fc\u00e7\u00fcn f\u0259rdil\u0259\u015fdirilmi\u015f &#8220;payload&#8221; haz\u0131rlay\u0131r v\u0259 m\u00fcdafi\u0259 mexanizml\u0259rini (WAF, EDR) yan ke\u00e7m\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn kodu polimorfik \u015f\u0259kild\u0259 yenid\u0259n t\u0259rtib edir.<\/li>\n<li><strong>M\u00fcdafi\u0259 t\u0259r\u0259finin l\u0259ngliyi:<\/strong> T\u0259hl\u00fck\u0259sizlik m\u00fct\u0259x\u0259ssisl\u0259rinin yaman\u0131 t\u0259hlil edib, test m\u00fchitl\u0259rind\u0259 yoxlayaraq istehsala (production) \u00f6t\u00fcrm\u0259si g\u00fcnl\u0259r v\u0259 ya h\u0259ft\u0259l\u0259r \u00e7\u0259kdiyi halda, h\u00fccum ed\u0259n AI modell\u0259ri \u00fc\u00e7\u00fcn bu m\u00fcdd\u0259t bir ne\u00e7\u0259 d\u0259qiq\u0259y\u0259 enib.<\/li>\n<\/ul>\n<p>Bu disbalans maliyy\u0259 sektorunun t\u0259kc\u0259 daxili sisteml\u0259rini deyil, h\u0259m d\u0259 onlar\u0131n t\u0259chizat\u00e7\u0131 ekosistemini birba\u015fa h\u0259d\u0259f\u0259 \u00e7evirir. Apar\u0131lan son qlobal auditl\u0259r g\u00f6st\u0259rir ki, <strong>maliyy\u0259 institutlar\u0131na xidm\u0259t g\u00f6st\u0259r\u0259n \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259f t\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fcl\u0259rin (third-party vendors) 50%-d\u0259n \u00e7oxu \u0259n az\u0131 bir y\u00fcks\u0259k v\u0259 ya kritik d\u0259r\u0259c\u0259li CVE da\u015f\u0131y\u0131r<\/strong>. T\u0259cav\u00fczkarlar birba\u015fa m\u0259rk\u0259zi bank infrastrukturlar\u0131na girm\u0259k \u0259v\u0259zin\u0259, z\u0259ncirin \u0259n z\u0259if halqas\u0131 olan t\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fcl\u0259rin unudulmu\u015f z\u0259iflikl\u0259rind\u0259n istifad\u0259 edirl\u0259r.<\/p>\n<h2>Statistik T\u0259hlil: T\u0259hdid M\u0259nz\u0259r\u0259sinin D\u0259yi\u015f\u0259n Dinamikas\u0131<\/h2>\n<p>A\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 c\u0259dv\u0259l maliyy\u0259 sektorundak\u0131 \u0259n\u0259n\u0259vi t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik yana\u015fmas\u0131 il\u0259 m\u00fcasir avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f h\u00fccum eras\u0131n\u0131n aras\u0131ndak\u0131 fundamental f\u0259rql\u0259ri \u00fcmumil\u0259\u015fdirir:<\/p>\n<table border=\"1\" cellpadding=\"8\" cellspacing=\"0\" width=\"100%\">\n<thead>\n<tr bgcolor=\"#1a1a1a\" >\n<th>Parametr<\/th>\n<th>\u018fn\u0259n\u0259vi H\u00fccum Eras\u0131<\/th>\n<th>M\u00fcasir D\u00f6vr (AI v\u0259 T\u0259chizat Z\u0259nciri T\u0259hdidl\u0259ri)<\/th>\n<\/tr>\n<\/thead>\n<tbody>\n<tr>\n<td><strong>\u018fsas \u0130lkin Giri\u015f Vektoru<\/strong><\/td>\n<td>Sosial M\u00fch\u0259ndislik v\u0259 Fi\u015finq (Phishing)<\/td>\n<td><strong>Proqram T\u0259minat\u0131 Z\u0259iflikl\u0259rinin \u0130stismar\u0131<\/strong><\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>\u0130stismar (Exploit) Haz\u0131rlanma M\u00fcdd\u0259ti<\/strong><\/td>\n<td>Bir ne\u00e7\u0259 h\u0259ft\u0259 v\u0259 ya ay (Manual t\u0259hlil)<\/td>\n<td>D\u0259qiq\u0259l\u0259r v\u0259 ya saatlar (AI \u0259sasl\u0131 sintez)<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>T\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fc (Vendor) Riski<\/strong><\/td>\n<td>\u0130llik anketl\u0259r v\u0259 auditl\u0259r \u0259sas\u0131nda statik qiym\u0259tl\u0259ndirm\u0259<\/td>\n<td>Davaml\u0131 t\u0259hdid; T\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fcl\u0259rin 50%-d\u0259n \u00e7oxunda kritik CVE riski<\/td>\n<\/tr>\n<tr>\n<td><strong>Z\u0259iflikl\u0259rin \u0130dar\u0259 Edilm\u0259si<\/strong><\/td>\n<td>Reaktiv yamaq t\u0259tbiqi (Patch Backlog y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131)<\/td>\n<td>T\u0259chizat z\u0259ncirinin proaktiv s\u0259rtl\u0259\u015fdirilm\u0259si (Hardening)<\/td>\n<\/tr>\n<\/tbody>\n<\/table>\n<h2>Yalan\u00e7\u0131 \u00c7\u0131x\u0131\u015f Yolu: Niy\u0259 B\u00fct\u00fcn T\u0259tbiql\u0259ri Yenid\u0259n Yazmaq H\u0259ll Deyil?<\/h2>\n<p>Bir \u00e7ox texniki r\u0259hb\u0259r bu b\u00f6hran\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tbiql\u0259rin modernizasiyas\u0131 (application modernization) strategiyas\u0131n\u0131 t\u0259klif edir: monolit arxitekturan\u0131 tamamil\u0259 silm\u0259k, b\u00fct\u00fcn mikroservisl\u0259ri yenid\u0259n kodla\u015fd\u0131rmaq v\u0259 s\u0131f\u0131rdan ba\u015flamaq. Lakin maliyy\u0259 sektorunda bu yana\u015fma \u0259ks\u0259r hallarda iflasa m\u0259hkumdur:<\/p>\n<ol>\n<li><strong>H\u0259dsiz Vaxt v\u0259 Resurs \u0130tkisi:<\/strong> \u018fsas bank sisteml\u0259rinin (Core Banking) s\u0131f\u0131rdan yaz\u0131lmas\u0131 ill\u0259r \u00e7\u0259kir. Bu m\u00fcdd\u0259t \u0259rzind\u0259 k\u00f6hn\u0259 sisteml\u0259r tam m\u00fcdafi\u0259siz qal\u0131r.<\/li>\n<li><strong>Yeni X\u0259talar Riski:<\/strong> H\u0259r bir yeni yaz\u0131lan kod bazas\u0131 \u00f6z\u00fc il\u0259 yeni z\u0259iflikl\u0259r v\u0259 m\u0259ntiqi x\u0259talar g\u0259tirir.<\/li>\n<li><strong>\u018fsas Problemin H\u0259ll Olunmamas\u0131:<\/strong> T\u0259tbiq yeni dill\u0259rd\u0259 (m\u0259s\u0259l\u0259n, Go v\u0259 ya Rust) yaz\u0131lsa bel\u0259, \u0259g\u0259r onun istifad\u0259 etdiyi as\u0131l\u0131l\u0131qlar (dependencies) v\u0259 alt baza imicl\u0259ri (base images) k\u00f6hn\u0259 \u00fcsulla idar\u0259 olunursa, problem aradan qalxm\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Do\u011fru strategiya t\u0259tbiqin \u00f6z\u00fcn\u00fc yenid\u0259n yazmaq deyil, <strong>proqram t\u0259minat\u0131n\u0131n t\u0259chizat z\u0259ncirini modernl\u0259\u015fdirm\u0259kdir (Software Supply Chain Modernization)<\/strong>. Bu yana\u015fma m\u00f6vcud biznes m\u0259ntiqin\u0259 toxunmadan, t\u0259tbiqin \u00fcz\u0259rind\u0259 dayand\u0131\u011f\u0131 komponentl\u0259ri, kitabxanalar\u0131 v\u0259 y\u0131\u011f\u0131m infrastrukturunu d\u0259rind\u0259n t\u0259mizl\u0259m\u0259yi h\u0259d\u0259fl\u0259yir.<\/p>\n<h2>Proqram T\u0259minat\u0131n\u0131n T\u0259chizat Z\u0259ncirini M\u00fcasirl\u0259\u015fdirm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 4 \u018fsas Add\u0131m<\/h2>\n<h3>1. \u018fsas Konteyner \u0130micl\u0259rinin (Base Images) Minimalizasiyas\u0131<\/h3>\n<p>Konteyner m\u00fchitl\u0259rind\u0259 i\u015fl\u0259y\u0259n maliyy\u0259 t\u0259tbiql\u0259ri \u0259ks\u0259r hallarda i\u00e7\u0259risind\u0259 paket menecerl\u0259ri (apt, yum), shell skriptl\u0259ri v\u0259 laz\u0131ms\u0131z utilitl\u0259ri da\u015f\u0131yan a\u011f\u0131r \u0259m\u0259liyyat sistemi imicl\u0259rind\u0259n (Ubuntu, Debian, RedHat) istifad\u0259 edir. Bu utilitl\u0259rin h\u0259r biri t\u0259tbiq \u00fc\u00e7\u00fcn \u0259lav\u0259 h\u00fccum s\u0259thidir. &#8220;Distroless&#8221; v\u0259 ya minimal t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik profilli x\u00fcsusi imicl\u0259r\u0259 ke\u00e7id y\u00fczl\u0259rl\u0259 CVE-ni bir anda aradan qald\u0131r\u0131r.<\/p>\n<h3>2. A\u00e7\u0131q M\u0259nb\u0259li As\u0131l\u0131l\u0131qlar\u0131n v\u0259 SBOM \u0130dar\u0259\u00e7iliyi<\/h3>\n<p>Proqram T\u0259minat\u0131n\u0131n Material C\u0259dv\u0259li (SBOM &#8211; Software Bill of Materials) art\u0131q t\u0259nziml\u0259yici orqanlar \u00fc\u00e7\u00fcn sad\u0259c\u0259 formal s\u0259n\u0259d deyil, t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik komandas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn real vaxt x\u0259rit\u0259sidir. Daxil edil\u0259n h\u0259r bir a\u00e7\u0131q m\u0259nb\u0259li kitabxana avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f \u015f\u0259kild\u0259 yoxlan\u0131lmal\u0131, tranzitiv (dolay\u0131) as\u0131l\u0131l\u0131qlar minimuma endirilm\u0259lidir.<\/p>\n<h3>3. Y\u0131\u011f\u0131m \u0130nfrastrukturunun (CI\/CD) T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyi v\u0259 Kriptoqrafik \u0130mzalama<\/h3>\n<p>Kodun t\u0259rtibat (build) prosesind\u0259n son istifad\u0259 m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 q\u0259d\u0259r olan z\u0259ncir tam qorunmal\u0131d\u0131r. \u018fg\u0259r CI\/CD k\u0259m\u0259ri z\u0259d\u0259l\u0259n\u0259rs\u0259, t\u0259cav\u00fczkar birba\u015fa istehsal m\u00fchitin\u0259 z\u0259r\u0259rli kod yerid\u0259 bil\u0259r. SLSA (Supply-chain Levels for Software Artifacts) \u00e7\u0259r\u00e7iv\u0259sinin t\u0259tbiqi v\u0259 artefaktlar\u0131n kriptoqrafik olaraq imzalanmas\u0131 (m\u0259s\u0259l\u0259n, Cosign vasit\u0259sil\u0259) z\u0259ruridir.<\/p>\n<h3>4. T\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fcl\u0259rin (Vendor) Avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Riskl\u0259rinin Monitorinqi<\/h3>\n<p>Xidm\u0259t t\u0259dar\u00fck\u00e7\u00fcl\u0259rind\u0259n g\u0259l\u0259n konteynerl\u0259r v\u0259 API inteqrasiyalar\u0131 kor-koran\u0259 q\u0259bul edilm\u0259m\u0259lidir. Daxili repozitoriyalara (private registry) yerl\u0259\u015fdirilm\u0259zd\u0259n \u0259vv\u0259l h\u0259r bir vendor proqram t\u0259minat\u0131 avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f statik v\u0259 dinamik analizd\u0259n (SAST, DAST, SCA) ke\u00e7irilm\u0259lidir.<\/p>\n<h2>Praktik T\u0259tbiq: T\u0259hl\u00fck\u0259siz Y\u0131\u011f\u0131m v\u0259 Z\u0259iflikl\u0259rin T\u0259mizl\u0259nm\u0259si Boru K\u0259m\u0259ri<\/h2>\n<p>K\u00f6hn\u0259 v\u0259 riskli t\u0259m\u0259l imicl\u0259rd\u0259n minimal v\u0259 yoxlan\u0131lm\u0131\u015f arxitekturaya ke\u00e7id \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259tbiq edil\u0259 bil\u0259c\u0259k CI\/CD yoxlama v\u0259 imzalama skripti n\u00fcmun\u0259si a\u015fa\u011f\u0131dak\u0131 kimidir:<\/p>\n<pre><code class=\"language-bash\">#!\/usr\/bin\/env bash\nset -euo pipefail\n\n# 1. \u00c7oxm\u0259rh\u0259l\u0259li (multi-stage) v\u0259 minimal imicin y\u0131\u011f\u0131lmas\u0131\nIMAGE_NAME=\"registry.bitep-finance.internal\/core-banking\/payment-service:v2.4.1\"\n\necho \"[*] Minimal Docker imici y\u0131\u011f\u0131l\u0131r...\"\ndocker build -t \"${IMAGE_NAME}\" -f Dockerfile.secure .\n\n# 2. \u0130micin kritik v\u0259 y\u00fcks\u0259k z\u0259iflikl\u0259r\u0259 qar\u015f\u0131 skan edilm\u0259si (Trivy vasit\u0259sil\u0259)\necho \"[*] T\u0259chizat z\u0259nciri z\u0259iflik skan\u0131 ba\u015flad\u0131l\u0131r...\"\ntrivy image --severity CRITICAL,HIGH --exit-code 1 --ignore-unfixed \"${IMAGE_NAME}\"\n\n# 3. SBOM (Software Bill of Materials) generasiyas\u0131 (SPDX format\u0131nda)\necho \"[*] SBOM fayl\u0131 generasiya edilir...\"\nsyft \"${IMAGE_NAME}\" -o spdx-json > sbom.spdx.json\n\n# 4. Kriptoqrafik a\u00e7ars\u0131z imzalama (Sigstore \/ Cosign vasit\u0259sil\u0259)\necho \"[*] \u0130mic v\u0259 SBOM kriptoqrafik olaraq imzalan\u0131r...\"\ncosign sign --yes \"${IMAGE_NAME}\"\ncosign attach sbom --sbom sbom.spdx.json \"${IMAGE_NAME}\"\n\necho \"[+] Y\u0131\u011f\u0131m t\u0259hl\u00fck\u0259siz \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259sdiql\u0259ndi v\u0259 reyestr\u0259 g\u00f6nd\u0259rilm\u0259y\u0259 haz\u0131rd\u0131r.\"\n<\/code><\/pre>\n<h2>Yekun N\u0259tic\u0259: Davaml\u0131 Proqram T\u0259minat\u0131 T\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin\u0259 Ke\u00e7id<\/h2>\n<p>Maliyy\u0259 institutlar\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik art\u0131q t\u0259tbiqin perimetrin\u0259 firewall qura\u015fd\u0131rmaq v\u0259 ya i\u015f\u00e7il\u0259r\u0259 fi\u015finq t\u0259liml\u0259ri ke\u00e7m\u0259kl\u0259 bitmir. H\u00fccum ed\u0259nl\u0259r s\u00fcni intellektd\u0259n istifad\u0259 ed\u0259r\u0259k proqram t\u0259minat\u0131n\u0131n \u0259n gizli z\u0259iflikl\u0259rini real vaxtda silahland\u0131r\u0131rlar. Bu yeni d\u00f6vrd\u0259 sa\u011f qalma\u011f\u0131n yolu ill\u0259rl\u0259 davam ed\u0259c\u0259k bahal\u0131 t\u0259tbiq yenid\u0259nqurma layih\u0259l\u0259rind\u0259 deyil, birba\u015fa <strong>proqram t\u0259minat\u0131n\u0131n t\u0259chizat z\u0259ncirinin m\u00f6hk\u0259ml\u0259ndirilm\u0259sind\u0259dir<\/strong>.<\/p>\n<p>\u018fsas imicl\u0259rin s\u0131f\u0131r z\u0259iflik (zero-CVE) standart\u0131na g\u0259tirilm\u0259si, avtomatla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f SBOM idar\u0259\u00e7iliyi v\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0259r\u0259f kodlar\u0131n\u0131n daimi monitorinqi maliyy\u0259 qurumlar\u0131n\u0131 AI \u0259sasl\u0131 kiberh\u00fccumlar\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131nda dayan\u0131ql\u0131 ed\u0259c\u0259k yegan\u0259 rasional yana\u015fmad\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Maliyy\u0259 Sektorunda Kibert\u0259hl\u00fck\u0259sizliyin Yeni Reall\u0131\u011f\u0131: Paradigma D\u0259yi\u015fikliyi Banklar, s\u0131\u011forta t\u0259\u015fkilatlar\u0131 v\u0259 qlobal aktiv idar\u0259etm\u0259 m\u0259rk\u0259zl\u0259ri onillikl\u0259r boyu formala\u015fm\u0131\u015f m\u00fcr\u0259kk\u0259b, k\u00f6hn\u0259lmi\u015f (legacy) arxitekturaya arxalan\u0131rlar. Bu arxitekturalar fasil\u0259siz \u0259m\u0259liyyat t\u0259l\u0259bl\u0259ri (high availability) v\u0259 s\u0259rt t\u0259nziml\u0259m\u0259 qaydalar\u0131 s\u0259b\u0259bind\u0259n daimi &#8220;yamaq gecikm\u0259si&#8221; (patch backlog) sindromundan \u0259ziyy\u0259t \u00e7\u0259kir. \u0130ll\u0259rdir ki, sisteml\u0259rd\u0259ki minl\u0259rl\u0259 CVE (Common Vulnerabilities and Exposures) qeydiyyat\u0131 t\u0259hl\u00fck\u0259sizlik komandalar\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":11299,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"om_disable_all_campaigns":false,"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-11300","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-uncategorized"],"aioseo_notices":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/10\/financial-supply-chain-1791073108479.jpg","jetpack_sharing_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11300","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=11300"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/11300\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media\/11299"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=11300"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=11300"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bitep.net\/blog\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=11300"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}